قانون یک سوم‌ (Rule Of Thirds) در طراحی و استفاده ی موثر از آن

با فرض اینکه درس‌های هنر صرفا بهانه ‌ای برای شما نیست که در کلاس درس خوابتان ببرد، احتمالا قبلا در مورد اصول طراحی مانند نسبت طلایی، قانون اعداد فرد و قانون یک سوم در طراحی شنیده ‌اید. در حالی که هر سه ی اینها محاسن خود را دارند، قانون یک سوم بدون شک مفیدترین آن هاست. این قانون، واقعیتی که با استفاده ی گسترده از آن در تمام زمینه های هنر و طراحی آشکار می شود؛ از نقاشی و معماری گرفته تا عکاسی، سینما، طراحی لوگو، تایپوگرافی و تقریبا هر نوع هنر بصری دیگری که فکرش را بکنید.

در این مقاله آکادمی هنر نگاهی عمیق به قانون یک سوم در طراحی می اندازیم. کاوشی مبنی بر اینکه این قانون دقیقا چیست و چگونه می تواند به ما در بهبود کار خود به عنوان طراح کمک کند.

در واقع، خواهید دید که اکثر نمونه های طراحی خوب حداقل تا حدی به قانون یک سوم پایبند هستند. به این معنی که اگر می خواهیم طراح بهتری شویم، دیر یا زود باید یاد بگیریم که چگونه از قانون یک سوم استفاده کنیم.

قانون یک سوم‌ (Rule Of Thirds) در طراحی و استفاده ی موثر از آن

اما قانون یک سوم چیست؟

قانون یک سوم کمکی به ترکیب زیبایی شناختی است. اصلی که می توانیم از آن برای تولید طرح های زیباتر – بارها و بارها – استفاده کنیم کنیم.

وقتی درباره ی چیزی قضاوت زیبایی شناختی می کنیم، خیلی فراتر از یک نظریه ی ذهنی پا میگذاریم. البته تاثیرات اجتماعی و فرهنگی نقش مهمی در این امر ایفا می‌کنند – اما این موضوعی است که از حوصله ی این مقاله خارج است. در عوض، در اینجا به روشی می پردازیم که هندسه می‌تواند بر روان انسان تاثیر بگذارد و چگونه به دنبال آن، طرح هایی که با نوعی تقارن تناسب دارند، نسبت به آن هایی که ندارند، برای چشم خوشایندتر هستند.

نه تنها این، بلکه با خواندن این مقاله امیدواریم با استفاده از این قوانین در پروژه های طراحی خود در انجام کاری که انجام می دهید خودتان را بهبود ببخشید. ابتدا آگاهانه، سپس به طور خودکار و ناخودآگاه.

درک قانون یک سوم

اولین چیزی که درباره ی «قاعده ی یک سوم» باید دانست این است که در واقع بیشتر یک دستورالعمل یا توصیه است تا یک قانون. این تکنیکی است که با پیشنهاد جایگاهی که ممکن است بخواهیم عناصر کلیدی را در طرح ‌بندی طراحی قرار دهیم، به بهبود ترکیب گرافیکی کمک کند.

این یک مقررات سختگیرانه نیست که شما باید کورکورانه در هر پروژه ی طراحی که انجام می دهید دنبال کنید. از قانون یک سوم در زمان مناسب استفاده کنید. زمانی که شما را به سمت طراحی راه حل هایی هدایت می کند که قابل پیش بینی یا پیش پا افتاده هستند، آن را نادیده بگیرید.

همه ی اینها بسیار خوب است، اما قانون یک سوم در عمل چیست و چگونه می توان آن را در زمینه ی طراحی اعمال کرد؟

درک قانون یک سوم

توضیح قانون یک سوم در طراحی

قانون یک سوم بیان می کند که عناصر درون یک ترکیب اگر با تعدادی از نقاط هندسی تعیین شده منطبق شوند، به طور بالقوه هماهنگ تر، متعادل تر و از نظر زیبایی شناختی دلپذیرتر به نظر می رسند. به عنوان مثال، نقاط داخل منظره یاب دوربین یا روی بوم نرم افزارهای طراحی مانند  InDesign، Sketch، Framer  و غیره.

هنگامی که با یک شی طراحی دو بُعدی سر وکار دارید – مانند عکس یا صفحه آرایی – این نقاط با تقسیم بوم به 9 واحد با اندازه ی مساوی تعیین می شوند؛ یعنی سه سطر و سه ستون. در عمل این به معنای قرار دادن دو خط افقی و دو خط عمودی در سراسر صفحه با فاصله ی مساوی است، به طوری که در نهایت شما با شبکه ای از 9 کادر یکسان (مستطیل یا مربع) مواجه می شوید. سپس از این شبکه برای تعیین محل قرارگیری عناصر اصلی طراحی استفاده می کنید.

READ  وظیفه طراح گرافیک چیست؟ طراح گرافیک چه کسی است؟

3، عددی جادویی است

اگر صفحه به شبکه ای با 9 بخش تقسیم می شود، چرا به آن قانون یک سوم می گویند نه قانون یک نهم؟ ساده است؛ زیرا مهم نیست که یک شئ را در کجای شبکه قرار دهید، آن شئ همیشه در یک سوم یا دو سوم صفحه از سمت چپ، راست، پایین و بالا قرار می گیرد – به طور همزمان. بله، شما 9 قطعه دریافت می کنید، اما این به این دلیل است که شبکه؛ صفحه را به سه قسمت عمودی و افقی تقسیم می کند.

خب، اما چرا شبکه از سه ردیف سه تایی ساخته شده است، نه مثلا از چهار ردیف چهارتایی؟ خب، 4 یک عدد زوج است و اعداد زوج به معنای تقارن دقیق هستند. به ندرت جالب ترین راه حل طراحی است.

در عوض، قانون یک سوم تقریبا یک ترکیب نامتقارن را ارائه می کند. و عدم تقارن معمولا بیشتر از تقارن کامل توجه بیننده را به خود جلب می کند. اگر به ‌تازگی به‌ عنوان طراح شروع به کار کرده ‌اید، یکی از مزایای اصلی استفاده از قانون یک سوم این است که شما را مجبور می کند از ترکیبات پیش پا افتاده و قابل پیش بینی دور شوید.

استفاده از قاعده ی شبکه ی یک سوم

برای استفاده از قانون یک سوم، به طور موثر باید شبکه را روی طرحی که روی آن کار می کنید قرار دهید. شما می توانید این کار را به معنای واقعی کلمه انجام دهید. به عنوان مثال، اگر در نرم افزارهایی مانند فتوشاپ یا ایندیزاین (InDesign) با قانون یک سوم کار می کنید، یک لایه وجود دارد که می توانید انتخاب کنید که به طور خودکار قانون یک سوم را نمایش دهد. از سوی دیگر، می توانید به سادگی یک شبکه ی خیالی را در ذهن خود هنگام توسعه ی پروژه ی خود مجسم کنید.

هنگامی که شبکه ی قانون یک سوم خود را – واقعی یا خیالی – ایجاد کردید، دو راه وجود دارد که می توانید از آن برای تعیین محل قرار دادن عناصر مهم طراحی خود استفاده کنید. یک شخص به دنبال پر کردن بخش های یک سوم با عناصر بزرگتر است و دیگری به دنبال قرار دادن سوژه ی اصلی و سایر عناصر مهم کوچک تر در تقاطع بین خطوط شبکه است.

اغلب یک قطعه ی طراحی موفق از هر دو تکنیک در کنار هم استفاده می کند. اجازه دهید به نوبه ی خود با بررسی چند مثال عملی به این تکنیک ها نگاهی دقیق بیندازیم.

3، عددی جادویی است

مثال های قانون یک سوم در طراحی

همه می دانند که چگونه عکس بگیرند، بنابراین برای نشان دادن این دو روش، از ترکیب عکاسی به عنوان مثال استفاده می کنیم.

هنگام استفاده از قانون یک سوم برای کمک به کادربندی عکس یک منظره ، عکاس از طریق منظره یاب نگاه می‌کند و محل قرارگیری دوربین را با توجه به شبکه ی بخش 9 انتخاب می‌کند.

بیایید تصور کنیم که سوژه یک منظره ی ساده است. دشت ها، کوه ها و آسمان. در اینجا عکاس می تواند به راحتی با قرار دادن فیلدها در کادر به گونه ای که تقریبا یک سوم پایینی شبکه را پر کنند، ترکیب دلپذیری ایجاد کند؛ کوه ها به طوری که در وسط تصویر قرار دارند و با آسمان که یک سوم بالای آن را اشغال کرده است.

READ  اصول طراحی اخلاقی و چگونگی استفاده از آن ها

این احتمالا قبلا یک عکس با ترکیب خوب ایجاد می کند. اما اکنون تصور کنید که درختی تنها نیز در این صحنه ی روستایی وجود دارد که میزان جذابیت بیشتری به عکس اضافه می‌کند. عکاس باید درخت را در کجا قرار دهد؟ وسط قاب؟

خیر؛ این کار ما را دوباره به تقارن کامل برمی گرداند. در عوض، سناریوی ایده ‌آل این است که درخت را دقیقا در جایی قرار دهیم که خطوط شبکه از هم عبور می‌کنند. یعنی عکاس ممکن است درخت را در جایی که یک سوم ها یکدیگر قطع می کنند. این ترکیب نا متقارن به شکستن سه نوار قابل پیش ‌بینی ایجاد شده توسط مزارع، کوه‌ها و آسمان کمک می‌کند و جذابیت بیشتری به صحنه می‌ افزاید.

چه زمانی قوانین را دور بزنیم ؟

تطابق مهم‌ ترین بخش ‌های یک تصویر با شبکه ی یک سوم، معمولا منجر به ترکیبی زیبا شناختی می شود. با این حال، برای اینکه قانون ترکیب یک سوم عمل کند، لازم نیست هر عنصر دقیقا با شبکه ترکیب شود.

به عنوان نمونه، اگر چشم ‌انداز ما شامل جاده ‌ای باشد که از میان مزارع به سمت افق می گذرد، ممکن است به عنوان یک خط پیشرو عمل کند که باعث جلب توجه بیننده به درخت می شود. با این حال، به وضوح یک جاده ی روستایی پر پیچ و خم بعید است که دقیقا با قانون یک سوم همسو شود. این مشکلی نیست، فقط تا زمانی که خطوط موازی همگرا به نوعی به تقویت ترکیب کمک کنند: برای مثال، با برخورد در تقاطع یک سوم.

نحوه ی استفاده از قانون یک سوم در طراحی گرافیک

دیدیم که چگونه قانون یک سوم را می توان در عکاسی به کار برد. اما چگونه در رشته های طراحی مانند تایپوگرافی، طراحی لوگو، طراحی وب و اشکال مختلف طراحی چاپ استفاده می شود؟

Rule Of Thirds - ساختار (Structure)

ساختار (Structure)

شبکه ها تقریبا اساس هر کاری را که ما به عنوان طراح گرافیک انجام می دهیم تشکیل می دهند  و در حالی که قانون یک سوم تنها شبکه ای نیست که در طراحی از آن استفاده می کنیم، مطمئنا یکی از مهم ترین آنهاست.

شبکه، یک نقشه ی راه است که نشان می دهد چگونه عناصر فردی باید در طرح بندی صفحه قرار گیرند. این به ثبات و نگه داشتن محتوای متفاوت به عنوان یک واحد کل کمک می کند. شبکه همچنین باعث ایجاد ریتم می شود و 3/3، یک متراژ خوب محسوب می شود.

اگرچه شروع از یک شبکه در طراحی گرافیک اجباری نیست، اما به ایجاد ساختار طرح ‌بندی کمک می‌کند و تمام عناصر متنوعی که صفحه را تشکیل می ‌دهند کاملا تراز و مرتب می ‌شوند. این، طراحی را در انتقال اطلاعات مؤثرتر می کند که هدف اصلی نهایی هر پروژه ی طراحی است.

هدرها (Header)، ستون ها، ردیف ها، پاراگراف ها، تصاویر، عکس ها، حاشیه ها، فضای نگاتیو، همگی میتوانند از قرار گرفتن بر روی بوم، طبق قانون یک سوم سود ببرند و شبکه های قانون یک سوم را می توان برای انواع پروژه های طراحی از چاپ و وب گرفته تا تایپوگرافی و طراحی لوگو استفاده کرد.

سلسله مراتب (Hierarchy)

مفهوم سلسله مراتب در طراحی گرافیک بسیار مهم است، زیرا به بیننده اجازه می دهد تا متوجه شود قبل از هضم اطلاعات بعدی، ابتدا چشمان خود را به کجا متمرکز کند. با استفاده از سیستم شبکه ای که از قانون یک سوم پیروی می کند، نه تنها به طرح های خود یک چارچوب شروع قوی می دهید، بلکه پشتیبانی لازم برای ایجاد یک سلسله مراتب طراحی را نیز فراهم می کنید. بدون سلسله مراتب، تمام اطلاعات روی بوم با حجم یکسان برای توجه بیننده روانه می شوند – که منجر به هرج و مرج و سردرگمی می شود.

READ  99 واژه طراحی و دیزاین که باید بدانید

بینندگان فقط به طرح شما نگاه نمی کنند و سعی نمی کنند اطلاعاتی که در آن وجود دارد را به یکباره دریافت کنند. بلکه آن ها به نوبه ی خود به عناصر مختلف نگاه می کنند. و ترتیب مشخصی وجود دارد که در آن چشمان آن ها هر قسمت از صفحه را بررسی می کند، بطوری که اکثر مردم از برخورد یک سوم در بالا سمت چپ شروع می کنند، به پایین سمت چپ، سپس به بالا سمت راست و در نهایت پایین سمت راست حرکت می کنند. دانستن این موضوع می تواند به شما در اولویت بندی موقعیت اطلاعات مهم در سلسله مراتب کمک کند.

قانون یک سوم‌ (Rule Of Thirds) در طراحی و استفاده ی موثر از آن

تعادل (Balance)

همانطور که عکس منظره ی مثال بالا، با گنجاندن یک درخت بهبود یافت، هر چیزی، از طرح ‌بندی صفحه گرفته تا طراحی لوگو را می ‌توان با افزودن یک نقطه ی جالب منحصر به فرد، چشمگیرتر کرد و درست مانند درخت، این نقطه ی مورد علاقه معمولا اگر در محل برخورد یک سوم قرار گیرد بیشترین تاثیر را خواهد داشت.

همانطور که قبلا ذکر شد، تقارن کلی می تواند جذابیت آنی داشته باشد، اما به سرعت ممکن است خسته کننده و قابل پیش بینی شود. در عوض، برای طرح پیچیده ‌تری که قابل مشاهده است، معمولا عدم تقارن راه حل مناسبی است. استفاده از قانون یک سوم برای ایجاد سیستم شبکه می تواند در این زمینه نیز مفید باشد.

به عنوان مثال، هنگام کار بر روی صفحه ‌آرایی، ممکن است به صورت استراتژیک اطلاعات مهم از نظر سلسله مراتب را در محل برخورد یک سوم در سمت چپ بالای صفحه قرار داده باشید. اما برای ایجاد تعادل در طراحی، ممکن است بخواهید محتوای مهم – اما ثانویه – دیگری را در پایین سمت راست اضافه کنید. شبکه ی قانون یک سوم به شما می گوید که دقیقا کجا باید این را قرار دهید.

قانون یک سوم در طراحی را درک کنید، سپس فراموش کنید

همه چیز روشن است؟ عالی شد! اکنون زمان آن است که همه ی چیزهایی را که به تازگی آموخته اید فراموش کنید. برای اینکه واقعا در طراحی مفید واقع شوند، کمک های ترکیبات هنری مانند قانون یک سوم باید آنقدر یاد گرفته و تمرین شوند که تبدیل به عادت شوند و سپس به سرعت فراموش شده باشد.

درک قانون یک سوم کار دشواری نیست، اما رسیدن به نقطه ای که به طور شهودی و ناخودآگاه آن را در کار خود به عنوان یک طراح به کار ببرید، می تواند بسیار چالش برانگیزتر باشد. بهترین راه برای دستیابی به این هدف این است که تا جایی که می توانید با استفاده ی آگاهانه از قانون یک سوم شروع به کار کنید، تا زمانی که به سطحی برسید که دیگر حتی از کاری که انجام می دهید آگاه نباشید. در این مرحله، قانون یک سوم بخشی از شهود حرفه ای شما به عنوان یک طراح می شود.

1 دیدگاه دربارهٔ «قانون یک سوم‌ (Rule Of Thirds) در طراحی و استفاده ی موثر از آن»

  1. سلام دوستان گرامی
    ممنون از مقاله خوبتون
    فقط باید این نکته رو عرض کنم در تصویر اول ۴۱ درصدی که ذکر شده برای انگلیسی زبانها هست که نوشته های انها از سمت چپ به راست هست.
    اما برای ما فارسی زبان ها این مقدار باید از سمت راست قرار بگیرد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اسکرول به بالا