نورسنجی (Metering) در عکاسی چیست؟

حالات نورسنجی (Metering modes) کدام اند؟

تمام دوربین های پیشرفته DSLR دارای قابلیت نورسنجی هستند که نورسنج یا میترینگ (metering) یا اکسپوژر میترینگ (Exposure Metering) نامیده می شود. یادگیری نورسنجی و حالات آن به شما کمک می کند که کنترل بهتری روی میزان نوردهی داشته باشید و حتی در شرایط نوری نه چندان مناسب، عکس های خوبی بگیرید.

نورسنجی (Metering) چیست؟

دوربین بر اساس میزان نور ورودی و ایزو انتخابی (ISO)، سرعت شاتر و دیافراگم مناسب را تشخیص داده و تعیین می کند؛ به این روند نورسنجی می گویند.

در گذشته که دوربین ها مجهز به نورسنج داخلی – که میزان شدت نور را محاسبه می کند – نبودند؛ عکاسان از نورسنج های دستی استفاده می کردند. از آنجایی که عکس ها روی فیلم ذخیره می شد و آن ها نمی توانستند عکس های خود را بلافاصله ببینند، باید به نورسنج ها تکیه می کردند.

امروزه تمام دوربین های DSLR مجهز به نورسنج هستند که به صورت خودکار، نور منعکس شده را محاسبه کرده و نوردهی مناسب را تعیین می کند. حالات رایج نورسنجی در دوربین های دیجیتال امروزی به شرح زیر است:

  1. نورسنجی ماتریسی (Matrix metering در دوربین های نیکون و Evaluative metering در کانن)
  2. نورسنجی میانه (Center-weighted metering)
  3. نورسنجی نقطه ای (Spot metering)

برخی از دوربین ‌های Canon دارای حالت Partial metering هستند که شبیه نورسنجی نقطه‌ای است با این تفاوت که منطقه ی تحت پوشش آن بزرگتر است. این حالت حدود ۸ درصد از منظره یاب (Viewfinder) در وسط تصویر را شامل می شود، در حالی که این اندازه در نورسنجی نقطه‌ای 3.5 درصد است.

هنگامی که روی حالت دستی (Manual mode) عکاسی می کنید، می توانید نورسنجی دوربین را در عمل مشاهده کنید. اگر از داخل منظره یاب نگاه کنید، نواری درجه مانند را می بینید که در مرکز آن صفر و به سمت راست و چپ دارای علامت های “-” و “+” است.

 

نورسنجی (metering) چیست؟

 

اگر دوربین را به سمت یک نقطه خیلی روشن بگیرید، نوار به سمت + جابجا شده که به شما می گوید نور برای عکس زیاد است. اگر دوربینتان را به سمت نقطه ای خیلی تاریک بگیرید، نوار به سمت – جابجا شده که بیانگر عدم نور کافی است. پس باید سرعت شاتر را کم یا زیاد کنید تا نوار روی “0” ثابت شود که بسته به نورسنج دوربینتان، به معنی تنظیمات نوردهی (Exposure) مناسب است.

 

مشکلات نورسنجی

سیستم نورسنجی دوربین در صورتی که نور صحنه یکنواخت و همگون باشد به خوبی کار می‌ کند. ولی هنگامی که سوژه ‌های متعددی در صحنه وجود دارند که هریک دارای مقدار نور متفاوتی اند؛ سیستم نورسنجی برای محاسبه ی میزان اکسپوژر دچار مشکل می ‌شود.

برای مثال اگر از آسمان آبی بدون ابر و خورشید عکاسی می ‌کنید؛ سیستم نورسنج یا مترنیگ دوربین به درستی عمل می‌ کند زیرا مقدار نور، یکنواخت و ثابت است. اما اگر ابری به همین کادر عکس اضافه شود، کار کمی سخت ‌تر می‌ شود زیرا دوربین باید میزان نور ابرها و نور آسمان را جداگانه ارزیابی کرده و میزان نور مطلوب را برای کل عکس تشخیص دهد. در نتیجه نورسنج دوربین ممکن است آسمان را کمی روشن ‌تر کند تا بتواند میزان نور ابرهای سفید را به درستی تعیین کند. در غیر این صورت ابرها بسیار سفید شده و اصطلاحا Overexposed می ‌شوند.

حالا اگر به همین کادر کوهی اضافه شود چطور؟ دوربین سوژه‌ ای بزرگ را تشخیص می‌ دهد که بسیار تاریک ‌تر (نسبت به آسمان و ابرها) است. برای همین تلاش می ‌کند حد وسط این میزان نورها را در نظر بگیرد. به صورت پیش فرض نورسنج دوربین، نور را در کل فریم ارزیابی کرده و تلاش می ‌کند میزان نور را در مناطق روشن و تاریک کادر به تعادل برساند.

با ما همراه باشید تا در این مقاله ی آکادمی هنر، سه حالت نور سنجی را برایتان توضیح دهیم.

1. نورسنجی ماتریسی (Matrix/ Evaluative metering)

در بیشتر دوربین ‌های DSLR این حالت به صورت پیش فرض وجود دارد. نور سنجی ماتریسی شبیه به مثالی که در بالا به آن اشاره کردیم کار می‌ کند. در واقع کادر عکس به بخش ‌هایی تقسیم شده و هرکدام از این بخش ها به صورت جداگانه از لحاظ میزان نور بررسی می ‌شوند. یک عامل کلیدی (در کنار رنگ، فاصله، سوژه، هایلایت ‌ها و غیره) که بر نورسنجی ماتریسی تاثیرگذار است؛ نقطه فوکوس است. دوربین بعد از دریافت اطلاعات از هرکدام از بخش ‌ها به این توجه می ‌کند که نقطه فوکوس روی چه چیزی انتخاب شده است و آن بخش را مهم ‌تر از سایر بخش‌ ها فرض می ‌کند.

متغیرهای مختلفی در این معادله ی نورسنجی استفاده می‌ شود که از شرکتی به شرکت دیگر متفاوت است. برای مثال دوربین ‌های نیکون داده‌ های تصویر را با پایگاه داده‌ای شامل هزاران عکس مقایسه می ‌کند و محاسبات نوردهی را انجام می ‌دهد.

نورسنجی ماتریسی (Matrix / Evaluative metering)

 

در بیشتر موارد بهتر است این حالت نورسجی را انتخاب کنید، زیرا میزان نور را به درستی تخمین می زند.

 

2. نورسنجی میانه (Center-weighted metering)

استفاده از کل کادر برای محاسبه ی نوردهی (Exposure) همیشه مطلوب نیست. اگر قصد دارید یک headshot -عکسی از سر و شانه-  از شخصی بگیرید که پشت به آفتاب ایستاده است؛ نور سنجی میانه مناسب خواهد بود. در این حالت نورسنج، نور مرکز تصویر و اطراف آن را ارزیابی کرده و گوشه های کادر را نادیده می‌ گیرد. در مقایسه با حالت نورسنجی ماتریسی این نوع نورسنجی، نقطه فوکوس انتخابی را لحاظ نکرده و تنها نور میانه ی تصویر را در نظر می گیرد.

نورسنجی میانه (Center-weighted metering)

 

از این حالت وقتی که می خواهید دوربین، وسط کادر را الویت قرار دهد استفاده کنید. مثل پرتره های کلوزآپ (close-up portraits) و عکاسی از سوژه های بزرگی که در وسط کادر قرار دارند. در همان مثال بالا، این حالت در عکاسی از شخصی که پشت به خورشید است؛ نور صورت او را به درستی تنظیم می کند. اگرچه احتمال زیادی روشن شدن (overexposed) سایر بخش ها وجود دارد.

 

3. نورسنجی نقطه ای (Spot metering)

نورسنجی نقطه ای، تنها میزان نور در اطراف نقطه فوکوس را ارزیابی کرده و نوردهی سایر بخش ها را بر اساس آن تنظیم می کند. مثلا هنگام عکاسی از پرندگان استفاده از این حالت پیشنهاد می شود زیرا معمولا پرندگان بخش کوچکی از کادر را اشغال می کنند. از آنجایی که در این حالت نورسنجی، نقطه فوکوسی که شما انتخاب می‌ کنید ملاک تعیین نوردهی است؛ حتی اگر پرنده در گوشه ی تصویر باشد هم می ‌توانید نور مناسبی داشته باشید.

همچنین برای همان مثال headshot اگر سوژه بخش کوچکی از کادر را اشغال کند، استفاده از این حالت نوردهی مناسب تر است، چرا که با تنظیمات میانه یا ماتریسی به احتمال زیاد سوژه شبحوار یا ضد نور میشود.

 

نورسنجی نقطه ای (Spot metering)

 

نمونه ی دیگری از این نوع نور سنجی، عکاسی از ماه است. از آنجایی که ماه بخش کوچکی از تصویر را اشغال می کند و آسمان اطراف آن تاریک است؛ بهتر است از این حالت اکسپوژر استفاده کنید و میزان نور عکس را براساس نور ماه تنظیم کنید.

بعضی از دوربین های DSLR مثل Canon 1D/1Ds قادر به انتخاب بیش از یک نقطه هستند که در واقع این امکان را به عکاس میدهد تا برای اندازه گیری مقدار نور چندین نقطه را انتخاب کند و برای بدست آوردن بهترین نوردهی به میزان نور سنجی مورد نظر برسد.

 

چگونه حالت نورسنجی (Metering mode) را تنظیم کنیم؟

متاسفانه تنظیم نورسنجی نه تنها در شرکت سازنده به شرکتی دیگر، بلکه از مدل به مدل در دوربین ها، متفاوت است. مثلا در دوربین Nikon D5500 برای تغییر حالت های نورسنجی باید از طریق دکمه Info در منوی تنظیمات این کار را انجام دهید. در دوربین های حرفه ای مثل نیکون D810 و D5 یک دکمه اختصاصی روی دایل (dial) برای تنظیم آن وجود دارد. در مدل ‌های مختلف دوربین ‌های کانن نیز این تفاوت وجود دارد اما عموما می ‌توان از طریق دکمه های ترکیبی (set)، منو دوربین یا دکمه اختصاصی نورسنجی که نزدیک نمایشگر بالایی دوربین قرار دارد، آن را تغییر داد.

منابع منبع
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.