وینیتینگ (vignetting) در عکاسی چیست؟

وینیتینگ ، که به عنوان ” افتادگی نور” نیز شناخته می شود (گاهی اوقات به صورت “نورِ افتاده” خوانده می شود) در نورشناسی و عکاسی رایج است و به زبان ساده به معنای کاهش وضوح گوشه های تصویر در مقایسه با مرکز است. وینیتینگ یا توسط نورشناسی ایجاد می شود یا به طور هدفمند در مرحله ی پساپردازش اضافه می شود تا چشم بیننده را از موارد حواس پرتی موجود در گوشه ی تصویر دور کرده و به سمت مرکز آن متوجه کند.

بسته به نوع و علت وینیتینگ، این اتفاق می تواند تدریجی یا ناگهانی باشد. دلایل مختلفی برای وینیتینگ نوری وجود دارد – این اتفاق به طور طبیعی می تواند در همه ی لنزها رخ دهد، یا می تواند به دلیل استفاده از ابزارهای خارجی مانند فیلترها، نگهدارنده های فیلتر و کلاهک لنز؛ ایجاد، افزایش یا تشدید شود. در این مقاله، در مورد هر یک از انواع وینیتینگ صحبت می‌کنم و همچنین راهکار ‌هایی برای کاهش یا افزایش میزان وینیتینگ در عکس‌ ها با استفاده از نرم‌ افزارهای پساپردازش مانند لایت روم و فتوشاپ را مورد بحث قرار می ‌دهم.

انواع وینیتینگ در عکاسی چیست

همانطور که قبلا در مقدمه ی این مقاله اشاره کردم، انواع مختلفی از وینیتینگ وجود دارد که افراد ممکن است هنگام عکس گرفتن یا مشاهده ی تصاویر؛ با آن ها مواجه شوند. برخی از انواع وینیتینگ ها به طور طبیعی توسط طرح چشمی لنزها ایجاد می شوند، برخی دیگر می توانند هنگام استفاده از لوازم جانبی دیگری مانند فیلترها و کلاهک های بلند رخ دهند و برخی به طور مصنوعی توسط عکاس در مرحله ی پساتولید اضافه می شوند. بیایید هر نوع را به تفصیل بررسی کنیم.

وینیتینگ نوری (vignetting) در عکاسی چیست

وینیتینگ نوری به طور طبیعی در همه ی لنزها اتفاق می افتد. بسته به طرح چشمی و ساختمان لنز، وینیتینگ در برخی از لنزها می تواند بسیار قوی باشد، در حالی که در برخی دیگر به سختی قابل توجه است. با این حال، وینیتینگ در اکثر لنزهای مدرن، به ویژه در لنزهای پرایم یا ثابت که دارای دیافراگمی بسیار بزرگ هستند رخ می‌ دهد. دو دلیل برای این وجود دارد. ابتدا، در بازترین حالت دیافراگم، نوری که وارد لنز می شود همانطور که در نمودار زیر نشان داده شده است تا حدی توسط لوله ی لنز مسدود می شود:

Optical Vignetting - وینیتینگ (vignetting) در عکاسی چیست؟

به دلیل طول لوله ی لنز و اندازه ی نسبی آن در قاب های جلویی و عقبی، پرتوهای نوری محیطی که در زوایای شدید حرکت می کنند؛ تا حدودی مسدود می شوند. در نتیجه، نوری که در چنین زوایایی به صفحه ی تصویر می رسد، به طور طبیعی به سمت گوشه های انتهایی کادر کاهش می یابد (کاهش در روشنایی).

توجه داشته باشید که چنین وینیتینگی بیشتر در دیافراگم های بزرگ مشهود است، زیرا این لوله ی لنز فیزیکی است که بیشتر نور محیطی را از جلو و پشت لوله ی لنز مسدود می کند. پس از توقف، اندازه ی کوچک تر دیافراگم در مرکز، حتی از گوشه ها قابل مشاهده است و به نور اجازه ی عبور می دهد. به همین دلیل است که اکثر لنزهای پرایم با دیافراگم سریع، در بازترین حالت دیافراگم، وینیتینگ زیادی دارند و با توقف دیافراگم، به طرز چشمگیری افزایش می یابند.

Bokeh Comparison - وینیتینگ (vignetting) در عکاسی چیست؟

در مثال بالا به مردمک ورودی دقت کنید. همانطور که می بینید، در مرکز بصورت دایره ای است، اما شکل دیگری به خود می گیرد که برخی، آن را “چشم گربه ای” می نامند. اگر یک لنز پرایم با دیافراگم سریع دارید، ممکن است این اثر را در بوکه ی لنز دیده باشید – شکل ‌های بوکه در مرکز، دایره ‌ای باقی می ‌مانند، اما به تدریج به سمت گوشه‌ ها تغییر شکل می‌دهند، درست مانند آنچه در برش‌ های زیر مشاهده می‌کنید:

موارد بالا، مقایسه ی بوکه بین 4 لنز 50 میلی متری دوربین های نیکون مختلف است. از آنجایی که برش ها از قسمت های مشابه قاب تصویر گرفته شده اند، در عمل؛ این نمونه ی خوبی از تصویربرداری نوری است. همانطور که می بینید، همه ی لنزها؛ نقاط برجسته در گوشه ها را به طور متفاوتی ارائه می دهند. در اینجا، چیزی که بر شکل تأثیر می گذارد، اندازه ی فیزیکی جلو و عقب عناصر، طول لوله ی لنز و اندازه ی دیافراگم است.

دوم، هنگامی که نور از درون هر عدسی ای عبور می کند، پرتوهای نور در اطراف عدسی؛ طولانی تر از مرکز آن حرکت می کنند. این امر بطور ویژه در لنزهای عریض و فوق عریض قابل توجه است. در این حالت، قانون چهارم کسینوس ریزش تابش وارد می‌شود، که بیان می‌کند: ریزش نور؛ متناسب با توان چهارم کسینوس زاویه ی بین پرتوی نور محیطی و محور نوری است. من در اینجا وارد جزئیات نمی شوم، زیرا ممکن است بیش از حد پیچیده و فنی شود. فقط به یاد داشته باشید که پرتوهای دور از محور نوری، همیشه حرکت طولانی ‌تری دارند، بنابراین زمانی که به سنسور دوربین دیجیتال شما می‌رسند، وینیتینگ بیشتری در تصاویر شما نمایان می‌شود.

وینیتینگ پیکسلی (vignetting) در عکاسی چیست

دوربین های دیجیتال از وینیتینگ پیکسلی رنج می برند. در مقایسه با وینیتینگ نوری، این نوع وینیتینگ فقط برای سنسورهای تصویر قابل استفاده است. از آنجایی که حسگرهای دیجیتال مسطح هستند، پیکسل‌ های آن‌ ها به یک شکل ساخته می ‌شود و جهت گیری یکسانی دارند. پیکسل ‌های مرکز حسگر؛ پرتوهای نور را با زاویه ی 90 درجه دریافت می‌کنند، در حالی که پیکسل‌ های گوشه؛ پرتوها را با زاویه ی کمی دریافت می‌کنند. به همین دلیل، سنسورهای گوشه‌ ها نسبت به مرکز، نور دریافتی کمتری دارند و باعث ایجاد وینیتینگ پیکسلی می‌شوند. متأسفانه، وینیتینگ پیکسلی را نمی توان با متوقف کردن لنز برطرف کرد، چون صرفاً نتیجه ی زاویه ای است که در آن، نور به پیکسل های جداگانه در سنسور دیجیتال می رسد.

وینیتینگ (vignetting) مکانیکی یا جانبی

گاهی اوقات به دلیل زوایای شدیدی که نور از آن وارد لنز می شود، به ویژه در لنزهای فوق عریض، شرکت ها، اغلب لنزها را کمی لق طراحی می کنند تا امکان نصب لوازم جانبی مختلف مانند فیلترها و کلاهک لنز را فراهم کنند. اگر به لنزهای خود بیش تر دقت کنید، کلاهک لنز آن ها همیشه بسیار بزرگ تر از عنصر جلویی لنز است. به این دلیل که نیت این است که از ورود ذخایر روشن نور، مانند نور خورشید به لنز در زوایای شدید جلوگیری شود تا بدون اینکه نورِ مورد نیاز مسدود شود، از نور ناخواسته، سایه اندازی و کاهش کنتراست به دلیل انعکاس های داخلی جلوگیری شود، که مشخصا منجر به وینیتینگ می شود.

بنابراین، شرکت های تولیدی به اندازه ی کلاهک های لنز توجه بسیار دارند و اطمینان حاصل می کنند که به اندازه ی کافی بزرگ باشند تا نور را بدون اضافه سازی وینیتینگ از خود عبور دهند. به همین دلیل است که کلاهک های لنز در اندازه ‌ها و شکل‌ های مختلف وجود دارند و نیز به همین دلیل است که همیشه باید از کلاهک های لنز عرضه ‌شده توسط سازنده به جای نسخه ‌های عمومی استفاده کنید.

از آنجایی که کلاهک های لنز به دقت برای هر لنز ساخته می شوند، معمولاً منبع وینیتینگ نیستند. بیشتر اوقات، وینیتینگ مکانیکی یا جانبی؛ توسط فیلترها، نگهدارنده ‌های فیلتر و سایر ابزارهای دیگر ایجاد می‌ شود. اکثر شرکت های تولیدی، لنزهای خود را طوری طراحی می‌کنند که یک فیلتر را در خود جای دهد، چه برای محافظت استفاده شود یا چه برای اهداف دیگر. با این حال، برخی از لنزها در صورت استفاده از فیلترها، به خصوص فیلترهای دوقطبی دایره‌ای که ضخیم ‌تر از نمونه‌های معمولی هستند، می‌توانند وینیتینگ سنگین ایجاد کنند.

یکی از این لنزها Nikon 16-35mm f/4G VR است که وقتی در فاصله ی 16 میلی ‌متری حتی بدون فیلتر در عریض ترین حالت دیافراگم f/4 عکس ‌برداری می شود؛ در وینیتینگ دارای مشکل است. وقتی فیلتر وصل می‌شود، تأثیر وینیتینگ بدتر می ‌شود و اگر فیلتر به اندازه ی کافی ضخیم باشد، حتی توقف لنز تا f/8 هم نمی تواند آن را کاهش دهد. برخی لنزها ممکن است با فیلترها سر و کار داشته باشند ، اما زمانی که از بیش از یک فیلتر یا از سیستم نگهدارنده ی فیلتر استفاده می شود، مشکلاتی بوجود می آیند.

Nikon 24-70mm f/2.8G  با استفاده از یک پلاریزه ی دایره ‌ای؛ به خوبی از وینیتینگ استفاده می‌کند. اما هنگام استفاده از سیستم نگهدارنده ی فیلتر لی (Lee) با حلقه ی استاندارد، در فاصله ی 24 میلی‌ متری به شدت دچار آسیب می شود. برای کاهش وینیتینگ، باید از یک حلقه ی مخصوص عریض استفاده شود. اگر نگهدارنده ی فیلتر به فیلتر دیگری وصل شود، وینیتینگ بسیار سنگین می شود و بعدا به برش نیاز دارد. اگر سیستم فیلتر، بیش از حد ضخیم باشد ممکن است شاهد وینیتینگ بسیاری بدی باشیم، مانند مثال زیر:

Hitech 100mm Modular Filter Holder Vignetting 28mm - وینیتینگ (vignetting) در عکاسی چیست؟

در مورد بالا، نگهدارنده ی فیلتر مدولار 100 میلی‌متری Hitech در پیکربندی کامل استفاده گردید، که باعث ایجاد وینیتینگ های بسیار خوب از 24 میلی‌ متر تا 45 میلی ‌متر شد. تنها راه برای کاهش وینیتینگ در چنین مواقعی استفاده از نگهدارنده های فیلتر نازک تری است که برآمدگی زیادی ندارند.

برای کاهش وینیتینگ مکانیکی یا جانبی، توصیه می شود از کلاهک های شرکتی و حلقه ها و آداپتورهای کوچک برای نگهداری فیلترهای بزرگ تر استفاده کنید. باید از انباشته شدن فیلترها به خصوص در هنگام استفاده از لنزهای عریض اجتناب شود.

وینیتینگ (vignetting) مصنوعی در عکاسی

وینیتینگ همیشه یک مزاحمت یا مشکل نیست. در برخی موارد، اثر وینیتینگ می‌تواند برای بیننده خوشایند باشد و توجه را از گوشه‌های کادر به سمت مرکز تصویر جلب کند. در واقع، برخی از عکاسان تمایل دارند که وینیتینگ نوری در تصاویر را بدون تصحیح باقی بگذارند، در حالی که برخی دیگر به طور خاص، وینیتینگ را اضافه می کنند یا اثر آن را در طول مرحله ی پساپردازش افزایش می دهند. به راحتی در لایت روم و فتوشاپ می توان وینیتینگ را اضافه کرد. در اینجا نمونه ای از وینیتینگ وجود دارد که به طور خاص به عکس اضافه شده است تا توجه بیننده را به سوژه ی اصلی در قاب جلب کند:

 

Nikon 80 400mm Sample 2 960x640 1 - وینیتینگ (vignetting) در عکاسی چیست؟

کاهش وینیتینگ نامحسوس

برخی از دوربین‌های مدرن، پیشنهاد کاهش وینیتینگ  نامحسوس  را ارائه می ‌کنند. برای مثال، نیکون و کنون، هر دو دارای داده‌ های خاصی از لنز هستند که از قبل در سفت افزار دوربین، بارگذاری شده‌ اند تا وینیتینگ و سایر انحرافات لنز را کاهش دهند. در حالی که این ویژگی مطمئنا برای تصاویربا فرمت JPEG مفید است، اما عملاً هیچ تأثیری روی تصاویر خام ندارد. متأسفانه داده‌های اختصاصی و خاص شرکت که روی فایل‌ های RAW نوشته می ‌شوند، توسط ابزارهای دیگری مانند لایت روم، دیافراگم و فوتوشاپ نادیده گرفته می شوند. برای حفظ تنظیمات خاص دوربین برای کنترل وینیتینگ، افراد باید از ابزارهای پساپردازشیِ ارائه شده توسط شرکت، مانند Capture NX که قادر به خواندن این داده های هدر (header) و اعمال آن بر روی تصاویر خام پس از ایمپورت (import) است، استفاده کنند.

چگونه وینیتینگ را در لایت روم یا فوتوشاپ تصحیح کنیم؟

وینیتینگ نوری به راحتی در لایت روم و فتوشاپ قابل حذف است. اگر لنز مورد استفاده ی شما دارای پشتیبانی است، لایت روم و فتوشاپ به راحتی می توانند با یک کلیک با استفاده از مقیاس تصحیح لنزِ نرم افزارهای لایت روم یا Camera RAW ، از وینیتینگ مراقبت کنند. در لایت روم، این تنظیمات را می توان در یک الگو ذخیره کرد، که می تواند در هنگام ایمپورت کردن عکس ها، روی آن ها اعمال شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد ویژگی اصلاحات لنز، مقاله ی “توضیحاتی در مورد اصلاحات لنز لایت روم” من را بررسی کنید، که مقیاس فرعی را با جزئیات توضیح می دهم. اگر از فوتوشاپ استفاده می کنید، همین کار را می توان در Camera RAW انجام داد.

وینیتینگ (vignetting) انجام دهیم یا خیر؟

وینیتینگ انجام دهیم یا خیر؟ این بستگی به این دارد که آیا وینیتینگ نوری است یا وینیتینگ ناشی از استفاده از لوازم جانبی. هنگام عکاسی از موجودات زنده و سایر حیات ها، اغلب از وینیتینگ نوری در تصاویر استفاده می ‌کنم، زیرا آن ها معمولا تصاویری با عمق بیشتر تولید می کنند. در برخی موارد، همانطور که در بالا نشان دادم، گاهی اوقات برای جلب توجه بیننده به سوژه ی موجود در قاب، به عمد از وینیتینگ استفاده می کنم.

با این حال، برای عکاسی مناظر و ساختمانی، بیش تر اوقات از شر وینیتینگ در تصاویرم خلاص می‌شوم، زیرا می‌خواهم بیننده به جای صرفا بخش ‌هایی از تصویر، روی کل آن تمرکز کند. همانطور که عکس می گیرید و روی تصاویر خود کار می کنید، توصیه می کنم وینیتینگ را آزمایش کنید. ببینید که چگونه لنزهایتان وینیتینگ انجام می دهند و تصمیم بگیرید که می خواهید حفظش کنید یا از آن خلاص شوید.

اگر وینیتینگ خیلی سبک است، سعی کنید از طریق ابزار پساپردازش مورد علاقه ‌تان موارد بیش تری اضافه کنید و ببینید چه نتیجه ای حاصل می شود. من استفاده از مقادیر زیاد وینیتینگ و مطمئناً استفاده از چیزی غیر از رنگ مشکی را توصیه نمی کنم. برخی از مردم دوست دارند از سفید یا رنگ های دیگری برای وینیتینگ تدریجی استفاده کنند و من هنوز تصویری را ندیده ام که نتیجه ی خوبی داشته باشد. اگر وینیتینگ سنگین توسط یک وسیله ی جانبی ایجاد شده باشد، همیشه ایده ی خوبی است که آن را در طول مرحله ی پساپردازش حذف کنید. متأسفانه، هیچ نمایه ی لنزی قادر به تصحیح آن نخواهد بود، بنابراین بهتر است به سادگی گوشه های تصویر را با برش دادن تصویر، بردارید.

اگر به خواندن بیشتر علاقه مند هستید، در زیر، لیستی از مقالات در مورد انواع دیگر انحرافات و مسائلی که قبلا در آکادمی هنر منتشر کرده بودیم آورده شده است:

  • انحراف کروی
  • انحنای میدان
  • کما
  • انحراف رنگی
  • تحریف
  • سایه اندازی / نور ناخواسته
  • انکسار
  • تغییر فوکوس
منابع photographylife
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.